Loạt tên tuổi đánh tiếng giảm tự doanh cổ phiếu, chuyện gì đang xảy ra?

Hiệu quả mảng tự doanh của các CTCK hay hoạt động đầu tư cổ phiếu của các doanh nghiệp phụ thuộc rất nhiều vào diễn biến thị trường.

Tự doanh cổ phiếu là một trong những mảng hoạt động quan trọng, chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu phân bổ vốn của các công ty chứng khoán (CTCK). Tuy nhiên, thời gian gần đây, một số CTCK có xu hướng thu hẹp mảng hoạt động này.

Chứng khoán SHS là một ví dụ điển hình. CTCK này là đơn vị có hoạt động tự doanh khá nổi bật với quy mô danh mục (FVTPL và AFS) thường chiếm khoảng 50-60% tổng tài sản. Tính đến cuối quý 1/2026, giá trị ghi sổ các khoản đầu tư cổ phiếu (niêm yết, UPCoM và chưa niêm yết) đã giảm gần 1.200 tỷ so với đầu năm.

Tại ĐHĐCĐ thường niên năm 2026 tổ chức ngày 17/4, ban lãnh đạo SHS đã công bố định hướng kinh doanh, với việc dần chuyển dịch cơ cấu, bổ sung mảng kinh doanh mới để mảng đầu tư tự động giảm xuống. Theo Tổng giám đốc SHS, mảng tự doanh sẽ thuận lợi khi thị trường thuận lợi nhưng biến động xảy ra thì lại là rủi ro lớn với tính bền vững của kết quả kinh doanh.

Tương tự, tại ĐHĐCĐ thường niên 2026 của Chứng khoán HSC, ông Trịnh Hoài Giang – Tổng Giám đốc cho biết, hoạt động tự doanh của CTCK này cũng được định hướng theo hướng kiểm soát rủi ro, tập trung vào các sản phẩm có thu nhập ổn định (fixed-income) thay vì đầu cơ ngắn hạn.

Trong quý đầu năm, HSC gần như đã bán toàn bộ gần 3.900 tỷ đồng (tính theo giá gốc) các khoản đầu tư cổ phiếu. Tuy nhiên, ông Giang cũng lưu ý phần lớn danh mục cổ phiếu của HSC phục vụ hoạt động tạo lập thị trường và hỗ trợ giao dịch cho khách hàng, nên quy mô có thể biến động theo nhu cầu thị trường. “Việc giảm quy mô cổ phiếu tại một thời điểm chủ yếu do hoạt động mua – bán phục vụ khách hàng tăng cao, không phản ánh xu hướng giảm đầu tư dài hạn”, ông Giang chia sẻ.

Lãnh đạo HSC cho biết công ty sẽ tiếp tục tập trung vào vai trò tạo lập thị trường, đặc biệt với các sản phẩm ETF và chứng quyền. Hiện HSC là nhà tạo lập thị trường cho 3 ETF lớn, tổng AUM 1 tỷ USD, góp phần đảm bảo thanh khoản và hỗ trợ giao dịch. Về tổng thể, danh mục đầu tư của công ty tập trung vào các tài sản sinh lợi ổn định (fixed-income), chủ yếu là trái phiếu.

Một cái tên đáng chú ý khác là Chứng khoán VPS – công ty dẫn đầu thị phần môi giới trên cả 3 sàn, thậm chí còn không tự doanh cổ phiếu. Giá trị các khoản đầu tư cổ phiếu của CTCK gần như không đáng kể. Thay vào đó, VPS rót hàng nghìn tỷ vào các tài sản sinh lợi ổn định (trái phiếu và tiền gửi).

Chia sẻ về định hướng tại ĐHĐCĐ thường niên 2026, ông John Desmond Sheehy – thành viên HĐQT VPS cho biết, công ty xác định mảng môi giới và cho vay ký quỹ là mảng kinh doanh cốt lõi của VPS, dự kiến sẽ chiếm khoảng 60 – 65% tổng doanh thu. Mảng kinh doanh nguồn vốn dự kiến chiếm tỷ trọng từ 15 – 20% tổng doanh thu. Mảng dịch vụ IB sẽ đóng góp khoảng 10 – 15% doanh thu.

Không chỉ các CTCK, doanh nghiệp “ngoại đạo” như Digiworld cũng đánh tiếng sẽ giảm đầu tư cổ phiếu. Chia sẻ tại ĐHĐCĐ thường niên 2026, ông Đoàn Hồng Việt – Chủ tịch Digiworld cho biết, năm 2025, bộ phận đầu tư tài chính đã quyết định đầu tư vào FPT và phải ghi nhận khoản lỗ tương đối. Đến thời điểm này, Công ty đã hoàn thành việc trích lập dự phòng.

Thời điểm cuối năm 2025, danh mục chứng khoán kinh doanh của Digiworld có giá trị hơn 770 tỷ đồng, chiếm hơn 20% vốn chủ sở hữu. Đây là một con số không hề nhỏ đối với một doanh nghiệp “tay ngang” như Digiworld. Doanh nghiệp phải trích lập dự phòng giảm giá tới 90 tỷ đồng cho các khoản đầu tư này tại ngày 31/12/2025.

“Sắp tới, chúng tôi sẽ quản lý chặt chẽ hơn. Định hướng là chuyển sang đầu tư vào các sản phẩm cấu trúc và sản phẩm có thu nhập cố định. Dù danh mục cổ phiếu mà Digiworld đang nắm giữ được đánh giá là có tiềm năng, chúng tôi vẫn sẽ chuyển hướng sang các sản phẩm này”, Chủ tịch Digiworld khẳng định.

Nhìn chung, hiệu quả mảng tự doanh của các CTCK hay hoạt động đầu tư cổ phiếu của các doanh nghiệp phụ thuộc rất nhiều vào diễn biến thị trường. Với những biến động khó lường của chứng khoán Việt Nam thời gian qua, không bất ngờ khi việc thu hẹp mảng tự doanh cổ phiếu trở thành xu hướng.